Hoofdstuk 4: ONDERWIJS EN LEREN

T.a.v. het onderwijsleerproces onderscheidt de school doelen op het gebied van het leerstofaanbod, de leertijd, het pedagogisch klimaat, het didactisch handelen, het schoolklimaat, het toetsen van leerlingen en de leerlingenzorg.

4.1 De onderwijskundige doelen

Onze onderwijskundige doelen als School voor Speciaal Basisonderwijs zijn in de eerste plaats de doelstellingen zoals die in artikel 8 van de Wet op het Basisonderwijs zijn omschreven:          

Artikel 8.:

1. Het onderwijs wordt zodanig ingericht dat de leerlingen een ononderbroken ont-
    wikkelingsproces kunnen doorlopen. Het wordt afgestemd op de voortgang in de

    ontwikkeling van de leerlingen.

2. Het onderwijs richt zich in elk geval op de emotionele en de verstandelijke ont-
    wikkeling, en op het ontwikkelen van de creativiteit, op het verwerven van de
    noodzakelijke kennis en van sociale, culturele en lichamelijke vaardigheden.

3. Het onderwijs gaat er mede van uit dat de leerlingen opgroeien in een

     multiculturele         samenleving.

4. Ten aanzien van leerlingen die extra zorg behoeven, is het onderwijs gericht op

    individuele begeleiding die is afgestemd op de behoefte van de leerling.

Het (Speciaal) BasisOnderwijs, bestemd voor kinderen vanaf vier jaar, is dus verplicht zich te richten op:
- de emotionele ontwikkeling

- de verstandelijke ontwikkeling

- het ontwikkelen van de creativiteit

- het verwerven van noodzakelijke kennis

- het verwerven van sociale vaardigheden

- het verwerven van culturele vaardigheden

- het verwerven van lichamelijke vaardigheden.

Als SBO interpreteren wij dit als volgt.

In de Wet op het Primair Onderwijs  wordt gesproken over de emotionele ontwikkeling en het verwerven van sociale vaardigheden.

Wij kiezen voor de term sociaal-emotionele ontwikkeling. Onder sociaal-emotionele ontwikkeling wordt verstaan, dat de kinderen leren omgaan met elkaar en de anderen.

Aspecten van sociaal-emotionele ontwikkeling:
a. het samenwerken, het samen spelen, het samen kunnen delen, hulpvaardig zijn
b. respect hebben voor elkaars mening en inbreng
c. elkaar de ruimte geven om zelfontdekkend bezig te zijn
d. het kunnen oplossen van conflictsituaties
e. het kunnen inleven in gevoelssituaties
f.  anderen accepteren en respecteren in hun anders zijn
g. een gevoel van saamhorigheid.

De verstandelijke ontwikkeling.

De school stimuleert vaardigheden als kritisch vermogen, zelfredzaamheid, solidariteit. Kennis is deels resultaat van eigen ervaringen opgedaan via bestaansgerichte activiteiten, deels overgedragen.

Door het laten ervaren van bestaangerichte activiteiten en het aanbieden van kennis worden de leerlingen voorbereid op de (steeds) veranderende maatschappij. De school begeleidt deze bestaangerichte activiteiten en leerprocessen van de kinderen en geeft er vorm aan.

Voorbeelden hiervan zijn: het bezoeken van de markt, het samen voorbereiden en genieten van maaltijden, het maken van excursies waarbij Openbaar Vervoer een rol speelt, fietstechniek, projecten kort bij het leven van alle dag.

Het ontwikkelen van de creativiteit.

Creativiteit is niet alléén aangeboren, het kan ook ontwikkeld en aangeleerd worden.

Het ontwikkelen van de creativiteit omvat, in ieder geval, alle vak/vormingsgebieden.

Aspecten verbonden met de ontwikkeling van de creativiteit zijn onder meer het ontwikkelen van de creativiteit in ruimere zin:
    - zelfontdekkend bezig zijn
    - komen met eigen oplossingen
    - verschillende oplossingen vinden voor één probleem
    - experimenteren
    - het toepassen van kennis en vaardigheden in uiteenlopende situaties

     - het ontwikkelen van creativiteit in de zin van de expressievakken.

Het verwerven van de noodzakelijke kennis.

In de huidige maatschappij veroudert kennis snel.  De kennis van de leerlingen moet functioneren in de samenleving van morgen.

Het verwerven van culturele vaardigheden.

Onder culturele vaardigheden wordt verstaan: luisteren, spreken, schrijven, rekenen, gezond gedrag en sociale redzaamheid.

Daarnaast vinden wij het van belang, dat leerlingen:

- zich oriënteren op de maatschappij

- leren omgaan met anderen (respect kunnen opbrengen voor andermans ideeën,
  meningen, overtuigingen, levenswijzen, culturen).

Het verwerven van lichamelijke vaardigheden.

Het verwerven van lichamelijke vaardigheden is behalve doel op zich ook van belang voor de verstandelijke, sociaal-emotionele en lichamelijke ontwikkeling van de kinderen.

Andere onderwijskundige doelstellingen van onze school zijn:

- het leggen van een basis voor een vorm van voortgezet onderwijs, die past bij het

  niveau en de interesse van het kind;

- het betrekken van ouders bij de school.

Uiteraard zijn de kerndoelen ook de streefdoelen van onze school.

4.2 Onze onderwijsorganisatie;

SBO de Wissel heeft SBO gekozen voor een schoolconcept dat

1. gebaseerd is op pedagogische uitgangspunten.

2. uitgaat van bestaansgerichte doelen die bij het kind aansluiten.

3. ontwikkelingsvolgend is.

 We streven naar een aanpak die gericht is op de basisbehoeften van het kind;

 Autonomie, competentie en relatie.

ad 1. Pedagogisch gerichte besluiten en activiteiten m.b.t. het schoolconcept:

- De groepen worden ingedeeld op basis van ontwikkelings en belangstellingsniveau

  en niet op basis van didactische prestatie. De indeling op leeftijd benadert dit het

  meest.

- Zo veel mogelijk dubbele bezetting in groepen; kindkenmerken en pedagogische

  situaties maken dat veel directe persoonlijke gesprekken nodig zijn. Door dubbele

  bezetting kan het leerproces in de klassen doorgaan en kan een pedagogisch

  gesprek indien nodig meteen gevoerd worden.

- Binnen onze school werken we met drie clusters; onderbouw – middenbouw -

  bovenbouw. De groepen binnen eenzelfde cluster werken nauw met elkaar samen,

  zodat we onze leerlingen zoveel mogelijk onderwijs op maat kunnen bieden.

  We gaan minder uit van vaste aantallen leerlingen (werkt blokkerend voor de

  instroom), maar kijken meer wat leerlingen nodig hebben en stemmen daar de inzet

  van mankracht op af.

- In de middenbouw en in de bovenbouw werken we met parallelgroepen. (Groepen

  met gelijke leeftijdsverdeling)

  Dit systeem biedt de mogelijkheid om:

             * kinderen bij elkaar of uit elkaar te zetten;

             * te kiezen welk type leerkracht het beste bij het kind past;

             * zwaarte van de groep te verdelen;

             * gedurende het jaar indien noodzakelijk van groep te wisselen

- Eventueel noodzakelijke remedial teaching wordt niet apart gegeven doch krijgt

  vorm in het groepsplan dat in de klas wordt uitgevoerd.

- Dagopening en sluiting.

- Grote en kleine weeksluiting (zie schoolgids).

- Het jaarlijks inplannen van “projectdagen” voor de onderbouw en “schoolkamp” voor

  de midden- en bovenbouw. Invulling hiervan kan jaarlijks en per bouw verschillen.

- Het invoeren in de jaarcyclus van een inloopfase en uitloopfase.

Ad 2. Bestaansgerichte doelen.

SBO de Wissel vindt het belangrijk dat de stof die het kind krijgt aangeboden, aansluit bij de

vaardigheden en kennis die het kind in zijn latere leven nodig heeft.

Dat betekent dat keuzes moeten worden gemaakt t.a.v. welke sociaal- emotionele

vaardigheden en leerstof belangrijk zijn voor dit specifieke kind in zijn latere leven.

Bestaansgerichte visie betekent dat je over de huidige SBO-leerling gaat nadenken over

b.v.:

- Hoe belangrijk is spelling voor deze leerling? Als je het belangrijk vindt, welke stof
  moet je dan bij spelling deze leerling (met zijn eigen kansen en mogelijkheden)

  aanbieden.

- Hoe lang ga je hier mee verder als het niet tot de gewenste resultaten leidt?

- Wánneer besluit je op deze weg niet meer verder te gaan? Wat dan?

- Gaan we een rekenmachine gebruiken en wanneer?

- Welke onderwerpen van wereldoriëntatie zijn belangrijk voor onze kinderen? enz.

Ad 3. Ontwikkelingsgericht en ontwikkelingsvolgend onderwijs.

De leerkrachten hebben via studiedagen en excursies, kennis genomen van deze werkwijze.

Zij hebben ervaren dat het ontwikkelingsgericht onderwijs het beste aansluit bij onze doelgroep. Zij hebben besloten, onder begeleiding, met ingang van het schooljaar 2003-2004 verder te groeien in het ontwikkelingsgericht onderwijs. Parallel hiermee loopt op

het gebied van het leerlingenvolgsysteem en de leerlingenzorg de invoering van het ontwikkelingsvolgmodel.

Enkele principes van het ontwikkelingsgericht onderwijs:

- stemt het onderwijsaanbod af op de ontwikkeling van de leerling;

- probeert het onderwijsaanbod betekenisvol aan de leerlingen aan te bieden;

- werkt thematisch met onderwerpen die dicht bij de belevingswereld van de

  leerlingen staan.

- biedt leerlingen de kans verantwoordelijkheid te dragen voor hun leerproces.

- richt zich steeds op de naast gelegen zone van de ontwikkeling zowel pedagogisch

  als didactisch.

- maakt leerlingen nieuwsgierig.

- gaat uit van een positieve mensvisie;

Het kind is goed zoals het is. Het is geen kind met gebreken. We gaan uit van wat het kind wel kan en sluiten hierbij aan; het kind moet emotioneel vrij zijn. Faalangst heeft sterk te maken met het feit dat het kind voelt dat het niet voldoet aan de eisen en verwachtingen.

ONDERWIJSORGANISATIE,

- Differentiatie en groepsplan

Op SBO De Wissel zijn de verschillen tussen de kinderen dikwijls groot. De leerkracht moet zijn onderwijs zo inrichten dat hij tegemoet komt aan deze verschillen. De leerkracht maakt iedere 6 à 7 weken een plan om adequaat om te gaan met de  verschillen tussen de kinderen. Dit wordt vastgelegd in het groepsplan. (zie logboek 1)

Vanuit het startdocument (zie logboek 2) moet de leerkracht planmatig een onderwijsaanbod maken waarin zowel de verschillen tussen de kinderen als het samenleven en leren in een groep tot zijn recht komt. Deze planning geschiedt in samenspraak met de clustercollega(s)

- Groepsplan

Handelingsplannen voor individuele leerlingen hebben meestal niet de sturende waarde die ervan verwacht mag worden. De praktijk is dat de kinderen onderwijs krijgen in een groep. De onderwijsplanning is dan ook op de groep gericht. In dat perspectief is een handelingsplan voor een individuele leerling een onderdeel van de onderwijsplanning van de groep.

Groepsplannen zijn zowel pedagogisch als didactisch van aard. Er wordt dus onderwijs gepland op de verschillende vak- en vormingsgebieden. Voor (groepen) kinderen worden haalbare doelen gesteld en naar verwachting succesvolle leerroutes uitgestippeld die gericht zijn op de naast bijgelegen zone van de ontwikkeling

In het groepsplan staan tevens aanwijzingen over de omgang met individuele leerlingen en met de groep. Er zijn t.a.v. sociaal emotionele ontwikkeling gerichte activiteiten opgenomen.

In het groepsplan staan activiteiten voor de hele groep, subgroepen en individuele kinderen.

Let wel: veel individueel werken is voor de leerkracht onhaalbaar. en voor het samen leren en leven in de groep niet wenselijk. Klassikaal werken lijkt voor de hand te liggen maar biedt niet altijd voldoende mogelijkheden om tegemoet te komen aan de verschillen tussen de leerlingen. Werken in subgroepen is belangrijk. Uit praktische overwegingen zijn er echter slechts een beperkt aantal subgroepen per vak- en vormingsgebied mogelijk.

- Instructie- en ondersteuningsbehoefte.

Uitgangspunt is de behoefte van kinderen op didactisch en pedagogisch gebied. Op didactisch gebied spreken we van instructiebehoefte op pedagogisch gebied van ondersteuningsbehoefte. De gegevens van de kinderen worden, nadat ze vergeleken zijn met de actuele stand van zaken bij de leer- en ontwikkelingslijnen vertaald in instructie en ondersteuningsbehoeften. We weten dat deze instructie en ondersteuningsbehoefte slechts voor een beperkte tijd geldig is. Deze behoeften worden na iedere periodeplanning van 7 weken bijgesteld. Ontwikkeling betekent verandering.

a. Instructiebehoefte.

Belangrijk is het voor het kind in een bepaalde periode in ieder leer of vormingsgebied de haalbare doelen te bepalen. We kijken dan naar de “zone van de naaste ontwikkeling”.

Wat kan het kind nog niet zelf, maar wel met hulp?

Op welk gebied kan het succesvol leren?

Wat is een reële uitdaging?

Wij baseren onze didactische planning op de gegevens die we krijgen via de Cito-toetsen en de methode gebonden toetsen.

Als de doelen (naastgelegen zones) bepaald zijn kijken we welke leerroute we kiezen en welke didactische aanpak het beste aansluit.

Van welke activiteiten leert het kind het beste.?

Welke manier van instructie geven en verwerken past het beste bij het kind?

Hier zijn de motivatie; het aansluiten bij hun ervaringswereld van groot belang.

Tenslotte worden materialen en delen van het onderwijsleerpakket gekozen die helpen onze gestelde doelen te bereiken.

b. Ondersteuningsbehoefte.

De ondersteuningsbehoeften worden gebaseerd op de gegevens die verkregen worden uit het ontwikkelingsvolgmodel. Dit model geeft zicht op de wijze waarop bij de kinderen een aantal basale ontwikkelingsbehoeften ontwikkelen. Ook bij het bepalen van de ondersteuningsbehoefte kijken we naar de zone van de naaste ontwikkeling.

Welke leersituatie moet je creëren of waarmee moet je bij individuele leerlingen of

groepen leerlingen rekening houden om via de naastgelegen zone:

                       - de zelfbeleving, zelfbesef en competentie te bevorderen.

                       - de zelfstandigheid en autonomie te vergroten.

                       - de zelfredzaamheid te ontwikkelen.

                       - het emotioneel welbevinden te vergroten.

                       - de relatie en omgang met volwassenen en kinderen te verdiepen.

                       - de omgang met afspraken te verbeteren.

                       - de spelontwikkeling, samenspelen en samenwerken te bevorderen.

                       - de motivatie en taakgerichtheid te vergroten.

Ook dit moet na iedere periode worden bijgesteld.

- Klassenmanagement.

T.a.v. het klassenmanagement vinden we het belangrijk dat qua klasseninrichting

-  de kinderen zoveel mogelijk werken op plekken die zijn ingericht voor hun

   specifieke werkzaamheden.

-  de klasseninrichting levendig is. In de klas moet te zien zijn met welk thema of

   onderwerp in de klas gewerkt wordt.

- materialen in de klas zo zijn gekozen, dat zij kinderen met verschillende

   intelligentiepatronen aanspreken.

- In de klas recente producten van de kinderen te zien zijn.

- In de klas voldoende ruimte is om te kunnen lopen en te bewegen.

- Voor de kinderen aantrekkelijke lees- luister en schrijfplekken zijn. geletterdheid is

  een hoofddoel van het onderwijs.

- Materialen die de kinderen nodig hebben voor hun werk zonder tussenkomst

  van de leerkracht bereikbaar zijn.

- De mogelijkheid is voor kinderen, die alleen willen werken, om zich terug te

  trekken.

- De mogelijkheid is voor kinderen, die dat willen, om samen te werken (groepstafel)

- Een instructietafel is. Hiervoor is een specifieke plek ingericht

- De positie van de leerkracht niet centraal is maar wel zo dat een goed overzicht

  mogelijk is.

- Qua werkprocedure:

- De dagindeling is wisselend.

- Perioden van activiteiten met de leerkracht worden afgewisseld door momenten

  van zelfstandig werken.

- Het dagprogramma is bekend bij de kinderen en hangt zichtbaar in de klas.

- In het dagprogramma en in de keuze van activiteiten zijn keuzemogelijkheden

  voor de kinderen ingebouwd.

- Activiteiten zijn zo gekozen dat zij kinderen met verschillende intelligentiepatronen

  aanspreken.

- In het dagprogramma zijn bewegingsactiviteiten opgenomen (energizers).

- In de klas is een klok aanwezig.

- Er  vinden werkbesprekingen plaats met de kinderen. (plannen van de dag;

  evalueren van de dag)

Commissie van begeleiding: 

In de onderwijsorganisatie is zoals vermeld, bewust ervoor gekozen individuele handelingsplannen als ingrediënt in de groepsplanning op te nemen.

Kinderen waarvan blijkt dat de instructie- en of ondersteuningsbehoefte niet in de groep of subgroep is op te vangen, krijgen tijdelijk een individueel aanbod.

Samenstelling van de commissie van begeleiding:

- orthopedagoog (vz)

- intern begeleider

- jeugdarts (op afroep)

- maatschappelijk werker (op afroep)

- jeugdzorg (op afroep)

De niveaus van zorg op SBO de Wissel.

Vooraf: 

Procedure bij instroom nieuwe leerlingen:

1.    Nadat de PCL een beschikking aan de leerling heeft afgegeven volgt een

    intakegesprek met ouder/verzorgers en intern begeleider.

2.    De intern begeleider overlegt verkregen informatie vast in een entreeformulier.

3.    Het entreeformulier wordt uitgereikt aan alle mogelijke betrokkenen in de
    begeleiding van het kind.

4.    Iedereen die een entreeformulier van het kind heeft ontvangen (dus mogelijk
    betrokkenen in de begeleiding) zorgt dat hij of zij het kind binnen 8 weken heeft
    gezien. De leerkracht is dan ook op huisbezoek geweest.

5.    Acht weken na plaatsing in de groep vindt er overleg plaats met alle betrokkenen
    en wordt het entreeformulier bijgesteld (centrale problematiek).

6.    Vervolgens worden ouders uitgenodigd en wordt het bijgestelde entreeformulier
    toegelicht.

7.    De leerling gaat verder als een zittende leerling.

Zorgniveau; het samenwerkingsverband

In het zorgplan beschrijft het samenwerkingsverband zijn doelstellingen. Deze doelstellingen vormen het kader voor de zorgdoelstellingen van onze school. Twee belangrijke hulpstructuren op het niveau van het samenwerkingsverband  zijn:

a. Permanente Commissie Leerlingenzorg

De Permanente Commissie Leerlingenzorg van ons samenwerkingsverband beperkt zijn  functie niet alleen tot de beoordelingstaak, d.w.z. het toelaatbaar verklaren van leerlingen tot de speciale school voor basisonderwijs en het toekennen van ambulante begeleiding. De PCL heeft ook een consultatie-, advies- en onderzoeksfunctie en coördineert de terugplaatsing van leerlingen vanuit het SBO naar het Bao. 

b. Coördinator Samenwerkingsverband

In het samenwerkingsverband Landgraaf werken leraren, directeuren, bestuurders en vele anderen aan de centrale opdracht: het streven naar een zorgstructuur die waarborgt dat alle leerlingen de zorg krijgen die ze nodig hebben om een ononderbroken ontwikkelingsproces te kunnen doorlopen. Hierbij is de visie op adaptief onderwijs van groot belang. Het streven van de scholen dient gericht te zijn op afstemming, waarbij het denken vanuit mogelijkheden en kansen prioriteit heeft. Voor de samenhang tussen alle activiteiten zorgt de coördinator van het samenwerkingsverband.

Beleid m.b.t. “rugzakleerlingen”

“Rugzakleerlingen” zijn kinderen met een handicap of beperking die gebruik maken van leerlinggebondenfinanciering (LGF). Het doel van LGF is de emancipatie en integratie van leerlingen met een handicap in het reguliere onderwijs te bevorderen.

Op basis van de integratiegedachte en de vrijheid van schoolkeuze hebben de ouders

In de wetgeving de mogelijkheden gekregen om hun kind het speciaal onderwijs (REC- school) te laten volgen of met de LGF te kiezen voor een vorm van primair onderwijs (Basisschool of Speciale school voor Basis Onderwijs)

Dit betekent dus dat ook SBO de Wissel tot de wettelijke keuzemogelijkheid van de

ouders behoort omdat het  SBO-onderwijs onder het (reguliere) primair onderwijs valt.

In de praktijk komen de volgende mogelijke situaties m.b.t. leerlingenbonden

financiering voor:

1.    Een leerling op een basisschool wordt met leerlinggebonden financiering

    aangemeld bij SBO de Wissel (via de Permanente Commissie Leerlingenzorg).

2.    Een leerling wordt vanuit het Speciaal Onderwijs aangemeld op SBO de Wissel

    (via de Permanente Commissie Leerlingenzorg).

3.    De ouders van een zittende leerling van SBO de Wissel vragen Leerlinggebonden

    Financiering aan. Na toekenning gaat deze leerling op SBO de Wissel verder als

    leerling met een “rugzak”.

De toekenning van de Leerlinggebonden financiering wordt altijd beoordeeld door de Commissie Van Indicatiestelling (CvI)

Onze school is er van overtuigd dat het goed is voor kinderen met een beperking om in hun “eigen” buurt naar school te kunnen gaan mits er een passend onderwijsaanbod is op onze school.

Indien de leerling wordt geplaatst op SBO de Wissel wordt er in overleg met een

Ambulant begeleider van het Speciaal Onderwijs samen met ouders een contract

opgesteld. Dit resulteert in een  handelingsplan met daarbij een overzicht van inzet van middelen, ondersteuning door Speciaal Onderwijs of derden, inzet aanvullende formatie etc.LGF-leerlingen op onze school worden naast de gebruikelijke zorg en dossiervorming nog eens 3 keer per jaar besproken waarbij ouders worden uitgenodigd.

Daarnaast is ons beleid erop gericht om ook onze leerkrachten en andere leerlingen te

laten profiteren van de  expertise die de Ambulant Begeleider van de REC-school

meebrengt.

Zo kent onze school diverse leerkrachten die zich in samenwerking met de Ambulant

Begeleider uit het Speciaal Onderwijs geschoold hebben en methodieken uit het Speciaal

Onderwijs eigen hebben gemaakt om het onderwijsaanbod meer passender te

maken.

Onze school heeft ervaring opgedaan met 10 leerlingen die gebruik maken of gebruik

hebben gemaakt van Leerlinggebonden Financiering :

REC- 2 school (Ernstige Spraak/taal Moeilijkheden).

REC- 4 school (Zeer Moeilijk Opvoedbare Kinderen)

REC- 3 school (Zeer Moeilijk Lerende Kinderen en Langdurig Zieken Kinderen)

Beleid m.b.t. “Tweede taalleerders”.

Onze school kent op dit moment een percentage van 8 % tweede taalleerders.

Dit percentage is verhoudingsgewijs laag als je dit afzet tegen scholen in de grote steden.

Toch speelt SBO de Wissel hierop in door de keuze van de taalmethode.

Binnen onze doelgroep hebben we te maken met verschillende groepen leerlingen die allemaal een beroep doen op verschillende vaardigheden.

In de gekozen taalmethode “Taaltrapeze” komen deze verschillende specifieke instructies

aan bod om binnen een les te differentiëren.

Hierdoor kunnen we inspelen op de specifieke behoeften van de verschillende leerlingen.

Ook de lessen oriëntatie op jezelf en de wereld komen verschillende culturele aspecten aan bod. Dit is op dit moment nog niet planmatig in een methode of werkwijze opgenomen. (zie schoolontwikkelplannen)

Daarnaast zijn er op dit moment  2 leerkrachten actief in de ambulante begeleiding (Movare) van  Neveninstroom. Dit zijn leerlingen met een NT2 achtergrond.

Ervaringen in deze begeleiding en het feit dat de ambulante dienst neveninstroom gehuisvest is in ons gebouw kan bijdragen aan een verdere opbouw van expertise in “tweede taallleerders”.

Procedure bij uitstroom van leerlingen:

In het schooljaar 2007 – 2008 zal de procedure van uitstroom ( vervolgonderwijs ); verwijzing en terugplaatsing beschreven worden.

4.3 De ordening van de inhoud van het Onderwijs

      (leerstofaanbod en leertijd)

 In artikel 9 van de Wet op het Primair Onderwijs is globaal aangegeven wat de inhoud van het onderwijs - waar mogelijk in samenhang - moet omvatten.
Wij hebben deze inhoud geordend en afgesproken wat op de lesrooster staat
Voor de instructie- en ondersteuningsactiviteiten verwijzen we naar het logboek 1 (onderwijskundige en organisatorische planning).

Dit heeft tot de volgende ordening/afspraken geleid wat betreft de vak- en vormingsgebieden (WPO artikel 9 en 50); dat wat op het rooster staat;

Zintuiglijke oefeningen; Arbeid met ontwikkelingsmateriaal.

Nederlandse taal:

Aanvankelijk voortgezet onderwijs

Spellingonderwijs

Mondelinge Taal; Schriftelijke taal; Taalbeschouwing

  Engelse taal:

      Rekenen en wiskunde

      Hieronder wordt begrepen:

Wiskundig inzicht en handelen; Getallen en bewerkingen; Meten en meetkunde

      Oriëntatie op jezelf en op de wereld

Hieronder wordt begrepen:

Mens en samenleving

Natuur en techniek

Ruimte

Tijd

Kunstzinnige oriëntatie

Bewegingsonderwijs